|
در تاريخ اسلام، كسانى كه در جنگ «بدر» (نخستين جنگ مسلمانان با مشركان ) شركت داشتند، همواره مورد احترام خاص مسلمانان بودند و به همين مناسبت سيره نويسان اسلامى، معمولا نام آنان را در ميان ياران پيامبر اسلام (ص) مشخص مى سازند چنانكه «محمد بن سعد» در كتاب معروف خود «طبقات الكبرى» نام اين گروه را در ستون مخصوصى گرد آورده است.
رمز احترام و فضيلت شركت كنندگان در بدر، اين است كه آنان در روزهاى ضعف و ناتوانى اسلام، در نخستين برخورد نظامى مسلمانان و بت پرستان، در ميدان جهاد حاضر شد، و در راه دفاع از اسلام جان خود را فدا مى كردند. از اين رو شركت در جنگ «بدر»، مدال افتخارى بود كه عده اى از مسلمانان صدر اسلام به آن نايل شده بودند .
روى همين اصل بود كه در جريان كشمكش ميان على (ع) و معاويه، وزنه معنوى امير مؤمنان (ع) بيش از حكومت معاويه بود، زيرا گروه زيادى از شركت كنند گان در جنگ «بدر» كه تا آن زمان در حال حيات بودند، در ركاب امير مؤمنان (ع) شركت داشتند و وجود آنان در سپاه على (ع) موجب تقويت موقعيت آن حضرت بود.
به همين جهت ياران امير مؤمنان (ع) در مقام مناظره و احتجاج با معاويه و پيروان او روى اين موضوع تكيه مى كردند چنانكه «قيس بن سعد» در احتجاج با «نعمان بن بشير» چنين كرد.
توضيح اينكه، «قيس بن سعد» كه يكى از ياران برجسته و بسيار با وفا و دلير و با فضيلت امير مؤمنان (ع)، و از گروه «انصار» بود، در جريان جنگ صفين، طى سخنرانى هاى پرشور و مهيجى، سياهكارهاى معاويه را فاش مى ساخت و با منطق قوى و نيرومند خود، معاويه را مورد انتقاد شديد قرار مى داد.
معاويه كه از اين موضوع سخت ناراحت بود، در جضور «نعمان بن بشير» و «مسلمه بن مخلد (1)نسبت به انصار بدگوئى مى كرد و اين موضوع بر آنان خيلى گران مى آمد.
روزى معاويه «نعمان» را احضار نمود و به او مأموريت داد تا با «قيس بن سعد» گفتگو كرده او را توبيخ كند و از اين كار منصرف سازد.
نعمان نزد قيس آمده سخنانى در اين زمينه بيان نمود، قيس با منطق نيرومند و كوبنده خود، به سخنان او پاسخ داد و ضمن آن چنين گفت:
«اى نعمان ! نگاه كن بيين آيا جز عده اى آزاد شده و يك مشت مردم بيابان گرد، و گروهى از مردم «يمن» كه گول تبليغات معاريه را خورده اند، كسى در سپاه وى هست ؟
ببين مهاجران و انصار كه خدا از آنها راضى بود، كجا هستند ؟
ببين آيا از انصار جز تو و رفيقت «مسلمه بن مخلد» كسى در سپاه معاويه شركت كرده است ؟ شما دو تن هم نه در جنگ بدر و احد شركت داشتيد، نه در پيمان عقبه ،نه سابقه درخشانى در اسلام داريد و نه آيه اى در مدح شما نازل شده است. (2)
آرى شركت در جنگ بدر و احد، تا اين حد نشانه فضيلت و موجب احترام بود كه در تعيين وزنه افراد نقش مؤثرى داشت.
«ثابت» نيز داراى چنين افتخارى بود، زيرا او يكى از شخصيتهاى بزرگى بود كه در جنگ بدر شركت داشت.
«ثابت» از ياران و فادار امير مؤمنان (ع) بود و در جنگ صفين در ركاب آن حضرت شركت كرده بود و در همان جنگ به درجه شهادت رسيد. (3)
1- از گروه، انصار، فقط اين دو نفر در سپاه معاويه بودند (صفين»:نصربن مزاحم صفحه 445)
2- «صفين»:نصربن مزاحم صفحه 449.
3- «الا ستيعاب» جلد 1 صفحه 199 - «الاصابه» جلد 1 صفحه 195. |
